Từ 'công xưởng' đến trung tâm sản xuất chiến lược toàn cầu

Cứ điểm sản xuất của các ông lớn ngoại

Thay vì chỉ là một điểm đến thay thế để đa dạng hóa chuỗi cung ứng, ngày càng nhiều nhà đầu tư xem VN là cứ điểm sản xuất chiến lược, nơi đặt các dự án công nghệ cao, mở rộng năng lực sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong tháng 7, Fulian Technology - công ty con của Foxconn tại Bắc Ninh - tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm ngoài các nhóm thiết bị viễn thông, máy chủ và linh kiện điện tử hiện có. Nội dung được nhà đầu tư này đăng ký bổ sung là hoạt động "sản xuất, gia công trạm sạc ô tô điện" trong ngành sản xuất mô tơ, máy phát, biến thế điện, thiết bị phân phối và điều khiển điện. Trước khi bổ sung hoạt động sản xuất trạm sạc, Fulian Technology đã hoàn tất một đợt tăng vốn điều lệ vào đầu tháng 7.

Ảnh: Ngọc Dương

Tương tự, Công ty liên doanh TNHH Khu công nghiệp VN - Singapore (VSIP) cũng vừa được UBND TP.Đà Nẵng chấp thuận đầu tư Khu công nghiệp VSIP Đà Nẵng với tổng vốn khoảng 138 triệu USD trên diện tích hơn 249 ha. Dự án này không chỉ tạo thêm quỹ đất công nghiệp chất lượng cao mà còn hướng tới thu hút các dự án chế biến, chế tạo và công nghệ cao, hình thành trung tâm sản xuất mới của khu vực. Trong 6 tháng đầu năm, Đà Nẵng thu hút hơn 357 triệu USD vốn FDI, tăng 84,5% so với cùng kỳ, với dòng vốn tập trung vào các lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghiệp chế biến, chế tạo và sản xuất công nghiệp. Cũng tại Đà Nẵng, nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc là Công ty TNHH ICT Vina thuộc Tập đoàn Dentium từ dự án đầu tiên sản xuất thiết bị y tế cách đây 8 năm, nay đã mở rộng tăng vốn đầu tư lần thứ 3 với tổng cộng 257 triệu USD, dự kiến tuyển dụng hơn 1.500 lao động. Đáng lưu ý, đại diện nhà đầu tư này khẳng định không dừng ở sản xuất, chế tạo và đưa thiết bị vào sử dụng, doanh nghiệp định hướng phát triển hệ sinh thái hydro, hướng tới giảm phát thải carbon, đồng thời đạt hiệu suất năng lượng trên 60% tại VN.

Trong bức tranh đầu tư của Đà Nẵng, Dentium không phải trường hợp đơn lẻ. Thành phố đang ghi nhận làn sóng doanh nghiệp mới tăng mạnh, trong đó nổi bật là các lĩnh vực công nghệ cao, vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, logistics, thương mại điện tử và dịch vụ chất lượng cao.

Trong lĩnh vực sản xuất xuất khẩu, VN tiếp tục khẳng định vai trò cứ điểm sản xuất lớn nhất của Nike trên toàn cầu. Theo báo cáo thường niên của Tập đoàn Nike cho năm tài chính kết thúc ngày 31.5.2026, các nhà máy của tập đoàn này tại VN sản xuất khoảng 52% tổng sản lượng giày thành phẩm Nike Brand, đứng trên Indonesia (27%) và Trung Quốc (16%). Trong năm tài chính 2025, tỷ trọng của VN là 51%. Như vậy, tỷ trọng sản lượng giày Nike Brand được sản xuất tại VN đã tăng thêm khoảng 1 điểm phần trăm. Bên cạnh đó, VN tiếp tục đứng đầu chuỗi cung ứng hàng may mặc của Nike. Trong năm tài chính 2026, VN chiếm 34% sản lượng hàng may mặc của Nike trên toàn cầu, tăng từ 31% năm 2025 và 28% năm 2024, bỏ xa Campuchia (15%) và Trung Quốc (12%). Đáng chú ý, vai trò của VN trong chuỗi cung ứng của Nike tiếp tục được củng cố ngay cả khi doanh thu toàn cầu của tập đoàn gần như không tăng trong năm tài chính 2026 và lợi nhuận tiếp tục giảm. Việc Nike vẫn nâng tỷ trọng sản xuất giày và may mặc tại VN cho thấy tập đoàn không chỉ coi VN là địa điểm gia công, mà đã xác lập đây là cứ điểm sản xuất chiến lược, giữ vai trò trung tâm trong mạng lưới cung ứng toàn cầu.

Kỳ vọng về một trung tâm sản xuất chiến lược của thế giới

Quan sát cho thấy thời gian gần đây, nhiều tập đoàn không còn đầu tư thăm dò mà liên tục mở rộng quy mô sản xuất tại VN. Điều này phản ánh niềm tin dài hạn đối với năng lực sản xuất cũng như vai trò ngày càng quan trọng của nước ta trong mạng lưới cung ứng toàn cầu. Một trong những minh chứng rõ nét là quyết định của Solex Technology đầu tư thêm 97 triệu USD vào công ty con tại Quảng Ninh, nâng vốn điều lệ từ 80 triệu USD lên 177 triệu USD. Khoản đầu tư được đưa ra ngay sau khi nhà máy đầu tiên của tập đoàn ở nước ngoài tại Quảng Ninh đi vào hoạt động và bắt đầu ghi nhận lợi nhuận.

Trang D'Andrea & Partners (Ý) nhận định sự bứt phá của FDI trong nửa đầu năm 2026 phản ánh quá trình chuyển đổi đưa VN từ một điểm đến thay thế đơn thuần trở thành trung tâm sản xuất chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc các cam kết đầu tư nhanh chóng được hiện thực hóa cùng với sự cải thiện về hạ tầng và đa dạng hóa không gian địa phương cho thấy môi trường kinh doanh tại VN đang ngày càng hiệu quả hơn. Theo các chuyên gia kinh tế, VN đang dần chuyển từ vị thế "điểm đến thay thế" sang một điểm đến sản xuất chiến lược của các tập đoàn đa quốc gia. Đây không chỉ là sự gia tăng về quy mô vốn đầu tư, mà còn là sự nâng cấp vị thế của VN trong chuỗi giá trị toàn cầu; từ lắp ráp, gia công trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất công nghệ cao của thế giới.

PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế) cũng đồng quan điểm VN đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Các tập đoàn quốc tế không chỉ đặt nhà máy để tận dụng chi phí sản xuất, mà còn xây dựng các trung tâm sản xuất quy mô lớn, mở rộng các khâu có hàm lượng công nghệ cao, đồng thời hình thành mạng lưới cung ứng gắn kết với doanh nghiệp trong nước. "Nhiều tổ chức quốc tế nhìn nhận nếu tiếp tục cải cách môi trường kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực và đầu tư cho công nghệ, VN có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở các ngành điện tử, bán dẫn, thiết bị công nghệ và sản xuất xanh. Quan sát cho thấy VN ngày nay đang có rất nhiều thuận lợi để trở thành một trung tâm sản xuất chiến lược của thế giới, không phải là công xưởng thế giới mà là cứ điểm sản xuất chiến lược", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng thông tin.

Chuyên gia này cũng lưu ý một số thách thức cần giải quyết đối với VN trong giai đoạn tới là chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là kỹ sư và lao động kỹ thuật cao; công nghiệp hỗ trợ nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa, qua đó tạo niềm tin tuyệt đối cho nhà đầu tư. Cùng với đó là đầu tư mạnh hơn nữa vào hạ tầng logistics, cảng biển, năng lượng, năng lượng sạch; thiết kế và phát triển sản phẩm. "Thành công lâu dài cho một cứ điểm sản xuất chiến lược của các tập đoàn lớn toàn cầu tại VN sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng chúng ta biết chuyển từ lợi thế chi phí thấp sang lợi thế về công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.