'Quả bom nổ chậm' đối với an ninh lương thực

Reuters ngày 1.6 đưa tin giá phân urê tăng gần 30% kể từ khi chiến sự bùng phát cuối tháng 2. Hệ lụy là nông dân buộc phải cắt giảm lượng phân bón ngay trong vụ gieo trồng quan trọng hiện tại, đe dọa làm sụt giảm năng suất thu hoạch và gây ra tình trạng thiếu hụt lương thực trầm trọng vào cuối năm nay.

ẢNH: REUTERS

Thách thức còn trở nên trầm trọng do tính chất tập trung cục bộ của hệ thống sản xuất, vận chuyển lương thực. Ông Clement Metivier - đại diện mạng lưới nhà đầu tư FAIRR, đơn vị chuyên đánh giá rủi ro về hệ thống lương thực toàn cầu có trụ sở tại Anh - cho biết khoảng 30% lượng phân bón giao dịch trên thế giới phải đi qua eo biển Hormuz, theo Reuters. Ngoài ra, báo cáo của tổ chức nghiên cứu Economist Impact (Anh) cho hay chỉ 15 quốc gia đã chiếm tới gần 70% sản lượng lương thực của cả thế giới, trong đó nhiều nước nắm giữ thị phần lớn trong xuất khẩu nông sản. Khi một mắt xích quan trọng bị đứt gãy, toàn bộ dây chuyền cung ứng sẽ bị gián đoạn mà không có nhiều phương án thay thế.

Trước thực tế hiện nay, nền nông nghiệp thế giới buộc phải tìm cách thích nghi. Trong đó, giải pháp "nông nghiệp tái sinh" đang được nghiên cứu và triển khai tại nhiều nơi. Giải pháp này hướng đến giảm phụ thuộc vào hóa chất, thông qua việc hạn chế cày xới, luân canh cây trồng và dùng phân tự nhiên từ chăn nuôi. Một số nông hộ nhỏ áp dụng nông nghiệp tái sinh cho biết đã giảm đáng kể chi phí đất đai.

Phân tích của Liên Hiệp Quốc ước tính năng suất cây trồng tại châu Phi có thể tăng thêm 13% vào năm 2040 nếu áp dụng nông nghiệp tái sinh. Mỹ được cho là có thị trường nông nghiệp tái sinh lớn nhất, trong khi khu vực châu Á ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở mảng này.

Dù vậy, quá trình chuyển đổi để thích nghi vẫn vấp phải rào cản lớn về tài chính. Công nghệ canh tác đắt đỏ khiến nhiều nông dân dần cạn vốn đầu tư. Để gỡ khó, các chuyên gia nhấn mạnh những tập đoàn thu mua nông sản cần chủ động chia sẻ rủi ro tài chính, thay vì đẩy hết gánh nặng sang người trồng. Ngoài ra, chính phủ và ngân hàng cũng cần triển khai các chính sách hỗ trợ để chuyển đổi công nghệ canh tác.